Dostępność cyfrowa i architektoniczna stają się coraz bardziej kluczowe w funkcjonowaniu instytucji publicznych i prywatnych. W kontekście rosnących wymagań prawnych, szczególnie po wprowadzeniu Ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, audytorzy dostępności muszą korzystać z zaawansowanych narzędzi do oceny, by zapewnić, że wszystkie przestrzenie i usługi są dostępne dla każdego. W tym artykule przyjrzymy się najważniejszym narzędziom do oceny dostępności, które wspierają proces audytowy.
Narzędzia do oceny dostępności architektonicznej
Dostępność architektoniczna to fundament każdej przestrzeni publicznej. Bariery architektoniczne mogą znacząco utrudniać lub wręcz uniemożliwiać dostęp do budynków i ich funkcji osobom z niepełnosprawnościami. Aby zapewnić, że wszystkie aspekty budynków są zgodne z wymogami dostępności, audytorzy korzystają z różnych narzędzi, które pomagają w identyfikacji i ocenie istniejących barier.
Lista kontrolna dostępności
Podstawowym narzędziem w ocenie dostępności architektonicznej jest lista kontrolna, która obejmuje szeroki zakres elementów budynków, takich jak szerokość drzwi, wysokość progów, dostępność wind, obecność pochylni, a także odpowiednie oznakowanie. Lista kontrolna pozwala audytorom na systematyczne przeglądanie wszystkich istotnych elementów budynku, identyfikowanie potencjalnych barier oraz formułowanie zaleceń dotyczących ich usunięcia.
Aplikacje mobilne
W dobie nowoczesnych technologii coraz większą rolę odgrywają aplikacje mobilne, które wspomagają audytorów w ocenie dostępności. Przykładem takiej aplikacji jest Dostępnościomierz, który umożliwia audytorom szybkie i dokładne przeprowadzanie pomiarów oraz ocenę różnych aspektów budynków przy użyciu smartfonów lub tabletów. Aplikacja ta jest szczególnie przydatna w terenie, gdzie szybkość i precyzja oceny mają kluczowe znaczenie.
Modele 3D i symulacje dostępności
W niektórych przypadkach audytorzy mogą również korzystać z zaawansowanych narzędzi do tworzenia modeli 3D oraz symulacji dostępności. Narzędzia te pozwalają na wirtualne testowanie dostępności przestrzeni jeszcze przed ich fizycznym wykonaniem. Symulacje mogą pomóc w identyfikacji problemów, które mogłyby zostać przeoczone w tradycyjnych ocenach, co pozwala na wcześniejsze wprowadzenie niezbędnych poprawek.
Narzędzia do oceny dostępności cyfrowej
Dostępność cyfrowa to kolejny kluczowy element, który musi być uwzględniony w procesie audytowania. Obejmuje ona dostępność stron internetowych, aplikacji mobilnych, dokumentów cyfrowych oraz innych form treści cyfrowych. W tym zakresie istnieje wiele narzędzi, które pomagają w ocenie zgodności z międzynarodowymi standardami dostępności, takimi jak WCAG (Web Content Accessibility Guidelines).
WAVE (Web Accessibility Evaluation Tool)
WAVE jest jednym z najpopularniejszych narzędzi do oceny dostępności stron internetowych. Narzędzie to analizuje stronę pod kątem zgodności z WCAG, identyfikuje problemy związane z dostępnością i sugeruje możliwe poprawki. WAVE jest łatwe w użyciu i dostępne jako rozszerzenie przeglądarki, co umożliwia szybkie i efektywne testowanie stron internetowych bez potrzeby instalacji dodatkowego oprogramowania.
Axe
Axe to kolejne potężne narzędzie do oceny dostępności stron internetowych. Jako rozszerzenie przeglądarki, Axe umożliwia użytkownikom testowanie stron w czasie rzeczywistym, identyfikując problemy zgodności z WCAG. Narzędzie to jest szczególnie cenione za swoją dokładność oraz możliwość integracji z innymi narzędziami do testowania, co czyni je wszechstronnym rozwiązaniem dla profesjonalistów zajmujących się dostępnością cyfrową.
ANDI (Accessible Name & Description Inspector)
ANDI to narzędzie oceny dostępności cyfrowej, dostępne w języku polskim, które zostało stworzone z myślą o dokładnym badaniu treści cyfrowych. Narzędzie to pozwala na identyfikację barier w dostępności treści cyfrowych, takich jak brak alternatywnych opisów dla obrazów, problemy z nawigacją czy nieczytelne kontrasty kolorów. ANDI jest szczególnie użyteczne dla audytorów pracujących w polskim kontekście, ponieważ uwzględnia specyfikę lokalnych regulacji prawnych dotyczących dostępności.
Narzędzia wspomagające ocenę dostępności informacyjno-komunikacyjnej
Dostępność informacyjno-komunikacyjna odnosi się do sposobu, w jaki informacje są przekazywane i odbierane przez osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Zapewnienie odpowiedniej komunikacji jest kluczowe, aby każda osoba mogła zrozumieć i skorzystać z oferowanych usług. W tym celu audytorzy dostępności korzystają z różnych narzędzi wspierających.
Pętle indukcyjne
Pętle indukcyjne to urządzenia wspomagające osoby niedosłyszące, umożliwiające lepszy odbiór dźwięków, takich jak mowa, w przestrzeni publicznej. Montaż pętli indukcyjnych w strategicznych miejscach, takich jak recepcje, sale konferencyjne czy punkty obsługi klienta, znacznie poprawia dostępność komunikacyjną tych miejsc.
Systemy komunikacji alternatywnej
Systemy takie jak tłumacze języka migowego online, aplikacje wspomagające komunikację z osobami niesłyszącymi, czy narzędzia do konwersji mowy na tekst są coraz bardziej powszechne. Audytorzy dostępności mogą rekomendować instalację takich systemów w instytucjach, które często obsługują osoby z niepełnosprawnościami słuchowymi, co znacznie podnosi jakość świadczonych usług.
Narzędzia do tworzenia dostępnych dokumentów
Tworzenie dokumentów w formatach zgodnych z WCAG jest kluczowe dla zapewnienia dostępności cyfrowej. Narzędzia takie jak Adobe Acrobat Pro umożliwiają tworzenie dostępnych plików PDF, które mogą być odczytywane przez osoby korzystające z czytników ekranu. Audytorzy powinni regularnie sprawdzać, czy dokumenty publikowane przez instytucje są zgodne z wymogami dostępności.
Podsumowanie
Zapewnienie dostępności architektonicznej, cyfrowej oraz informacyjno-komunikacyjnej jest nie tylko obowiązkiem prawnym, ale również etycznym. Dzięki odpowiednim narzędziom do oceny dostępności, audytorzy mogą skutecznie identyfikować i usuwać bariery, które utrudniają dostęp do usług publicznych i prywatnych. Regularne audyty i ciągłe doskonalenie metod oceny dostępności pozwalają na tworzenie przestrzeni przyjaznych dla wszystkich użytkowników, niezależnie od ich szczególnych potrzeb.
Bibliografia
- Ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, Dz.U. 2019 poz. 1696.
- „Niezbędnik koordynatora dostępności”, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
- Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1.